Thuế chống bán phá giá, tự vệ, chống trợ cấp: khi hàng nhập khẩu bị cộng thêm thuế

Thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và thuế tự vệ là ba khoản thuế phòng vệ thương mại, nộp thêm ngoài thuế nhập khẩu thông thường, chỉ áp cho những mặt hàng cụ thể đã được điều tra và có quyết định áp dụng. Bộ Công Thương điều tra và quyết định; hải quan thu khi hàng nhập về. Mỗi quyết định nêu rõ mô tả hàng, mã HS tham chiếu, nước xuất xứ, có khi cả tên từng nhà sản xuất với mức thuế riêng, và thời hạn áp dụng.

Với nhà nhập khẩu, cái khó không nằm ở cách tính mà ở chỗ biết mình có bị áp hay không. Một lô thép, nhôm, hoá chất hay đồ gia dụng có thể thuộc diện áp chỉ vì trùng mô tả và nước xuất xứ, dù người mua chưa từng nghe về vụ điều tra. Bài này đi qua cách đối chiếu và những gì nên chuẩn bị.

Ba loại thuế khác nhau ở đâu

Cả ba đều có thời hạn và có thể được rà soát, gia hạn, thay đổi mức. Mức áp cho lô hàng là mức có hiệu lực tại thời điểm đăng ký tờ khai.

Đối chiếu lô hàng với quyết định áp thuế

Quyết định áp dụng biện pháp phòng vệ luôn có phần mô tả hàng hoá bị áp dụng và danh sách mã HS tham chiếu. Nguyên tắc đối chiếu:

1. Mô tả hàng là căn cứ chính, mã HS chỉ để tham chiếu. Hàng khai mã khác nhưng đúng mô tả vẫn có thể bị áp; hàng cùng mã nhưng nằm ngoài mô tả, ví dụ khác quy cách, khác thành phần được loại trừ, thì không.
2. Xem danh sách loại trừ: nhiều quyết định loại trừ một số quy cách, một số mục đích sử dụng, hoặc hàng nhập theo loại hình nhất định.
3. Xác định nước xuất xứ của hàng, không phải nước giao hàng.
4. Xác định nhà sản xuất nếu quyết định có mức riêng cho từng nhà sản xuất, hoặc mức cho “các nhà sản xuất khác”.
5. Kiểm tra thời hạn: quyết định tạm thời, chính thức, đang rà soát hay đã hết hiệu lực.

Làm việc này trước khi ký hợp đồng, không phải khi hàng đã về cảng. Một khoản thuế phòng vệ có thể làm lô hàng lỗ ngay từ đầu.

Chứng từ quyết định mức thuế bạn phải nộp

Với hàng thuộc diện áp dụng, giấy tờ quyết định bạn nộp mức nào:

• Chứng từ chứng nhận xuất xứ: để chứng minh hàng không có xuất xứ từ nước bị áp, hoặc có xuất xứ từ nước được loại trừ. Đây là C/O không ưu đãi hoặc chứng từ theo yêu cầu của quyết định, khác mục đích với C/O để hưởng ưu đãi hiệp định.
• Giấy tờ chứng minh nhà sản xuất: để được áp mức riêng của một nhà sản xuất cụ thể, thay vì mức chung thường cao hơn. Quyết định thường nêu loại giấy tờ được chấp nhận.
• Tài liệu kỹ thuật: để chứng minh hàng nằm ngoài mô tả bị áp, hoặc thuộc diện loại trừ.

Thiếu các chứng từ này, hải quan thường áp mức cao nhất theo quyết định. Yêu cầu người bán cung cấp đủ phải được ghi thành điều khoản trong hợp đồng, kèm trách nhiệm nếu cung cấp sai.

Ví dụ giả định: một lô hàng, ba kết quả

Giả sử một lô hàng trị giá tính thuế 1 tỷ đồng thuộc diện bị áp thuế chống bán phá giá. Các mức dưới đây là giả định để minh hoạ, không phải mức của mặt hàng nào: thuế nhập khẩu 5%, mức chống bán phá giá riêng của nhà sản xuất A là 8%, mức cho các nhà sản xuất khác là 25%.

Chưa kể thuế giá trị gia tăng và các khoản khác ở khâu nhập, cách tính cụ thể theo quy định hiện hành. Ví dụ cho thấy giấy tờ quyết định chi phí nhiều hơn cả giá mua.

Lẩn tránh: rủi ro lớn hơn khoản thuế định né

Khi một mặt hàng bị áp thuế cao, sẽ có lời mời chào “đi đường vòng”: chuyển hàng qua nước thứ ba rồi xin chứng từ xuất xứ nước đó, lắp ráp hoặc gia công đơn giản ở nước thứ ba, sửa nhẹ quy cách để lọt ra ngoài mô tả. Những cách này có tên gọi riêng là lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, và pháp luật có cơ chế điều tra riêng để xử lý.

Hậu quả thường gặp:

• Biện pháp được mở rộng sang hàng đi qua nước thứ ba hoặc hàng đã sửa quy cách.
• Chứng từ xuất xứ bị xác định không đúng, dẫn tới truy thu toàn bộ thuế phòng vệ, tiền chậm nộp và xử phạt.
• Doanh nghiệp bị đưa vào diện rủi ro cao, các lô sau bị kiểm tra chặt.

Nguồn hàng thay thế hợp pháp là nguồn mà hàng thật sự được sản xuất ở nước không bị áp, bởi nhà sản xuất có năng lực thật, với chuỗi nguyên liệu kiểm chứng được. Nếu một nhà cung cấp “mới” xuất hiện ngay sau khi có quyết định áp thuế, với giá gần bằng giá cũ, nên kiểm tra kỹ trước khi đặt hàng.

Nhà nhập khẩu nên làm gì khi có vụ điều tra

1. Theo dõi thông báo khởi xướng điều tra liên quan đến mặt hàng mình nhập. Thời gian từ khởi xướng đến quyết định là lúc để chuẩn bị.
2. Đăng ký làm bên liên quan nếu thấy quyền lợi bị ảnh hưởng, để được cung cấp thông tin và đóng góp ý kiến, nhất là về mô tả hàng và phạm vi loại trừ.
3. Trao đổi với nhà sản xuất nước ngoài xem họ có tham gia trả lời điều tra để có mức riêng hay không.
4. Rà lại hợp đồng dài hạn: ai chịu khoản thuế phòng vệ phát sinh, có quyền đàm phán lại giá hay chấm dứt không.
5. Tính lại giá vốn với từng kịch bản mức thuế để quyết định có tiếp tục nhập hay chuyển nguồn.

Tự kiểm tra ở đâu

• Trang thông tin của Cục Phòng vệ thương mại thuộc Bộ Công Thương: danh sách vụ việc đang điều tra, quyết định áp dụng, mô tả hàng, mức thuế theo nhà sản xuất, thời hạn.
• Cổng thông tin điện tử của hải quan: biểu thuế có ghi chú mặt hàng chịu biện pháp phòng vệ, văn bản hướng dẫn thu thuế.
• Hệ thống khai hải quan điện tử: các chỉ tiêu khai thuế phòng vệ trên tờ khai, thông báo từ hải quan khi hàng thuộc diện áp dụng.
• Đơn vị hải quan nơi làm thủ tục: khi chưa chắc hàng có nằm trong mô tả bị áp hay không, hỏi trước khi đăng ký tờ khai.

Cách xác định thuế suất nhập khẩu nền trước khi cộng thêm thuế phòng vệ có ở bài thuế suất nhập khẩu thông thường, ưu đãi và ưu đãi đặc biệt.