Nhập nguyên chiếc hay nhập linh kiện về lắp ráp: so thuế cho một sản phẩm điện gia dụng

Nhập linh kiện về lắp ráp chỉ rẻ hơn về thuế khi linh kiện thật sự được phân loại theo mã linh kiện. Nếu toàn bộ chi tiết của một chiếc quạt, nồi cơm hay máy xay được đóng chung, đủ bộ, chỉ cần vặn vít là thành sản phẩm, quy tắc phân loại cho phép — và thường là buộc — xếp lô hàng đó như sản phẩm nguyên chiếc ở dạng tháo rời. Khi đó thuế suất áp theo thành phẩm, còn doanh nghiệp tốn thêm tiền lắp ráp mà không được gì về thuế.

Lựa chọn lắp ráp chỉ có ý nghĩa khi có công đoạn sản xuất thật: linh kiện mua từ nhiều nguồn, một phần sản xuất trong nước, có dây chuyền và kiểm tra chất lượng. Bài này so hai hướng theo thuế, chi phí và các nghĩa vụ đi kèm, với một ví dụ số giả định về quạt điện.

Quy tắc hàng tháo rời: điểm mấu chốt của cả bài toán

Quy tắc tổng quát 2(a) của hệ thống phân loại mở rộng một mã thành phẩm sang cả hàng chưa hoàn chỉnh nhưng đã có đặc trưng cơ bản của thành phẩm, và hàng hoàn chỉnh hoặc gần hoàn chỉnh ở dạng tháo rời hoặc chưa lắp ráp. Hệ quả thực tế:

Hải quan không nhìn từng tờ khai một cách tách biệt. Linh kiện của cùng một sản phẩm về trên nhiều tờ khai, cùng người bán, cùng thời gian, cộng lại thành bộ đủ, vẫn có thể bị xem xét như hàng nguyên chiếc tháo rời.

Ví dụ giả định: quạt điện đứng, hai phương án

Giả sử doanh nghiệp định bán 20.000 quạt đứng. Để minh hoạ, giả sử thuế suất nhập khẩu của quạt thành phẩm là 20%, của động cơ quạt là 10% và của phần nhựa, lồng, chân là 15% — các con số chỉ để tính thử, lô thật phải tra theo mã HS và xuất xứ.

• Phương án 1 — nhập nguyên chiếc: giá CIF 20 USD/chiếc, tổng 400.000 USD.
• Phương án 2 — nhập động cơ, tự làm phần nhựa trong nước: động cơ CIF 8 USD/chiếc, tổng 160.000 USD; phần nhựa, lồng, chân mua trong nước, chi phí 7 USD quy đổi mỗi chiếc; nhân công, điện, khấu hao lắp ráp 3 USD mỗi chiếc.

Với tỷ giá giả định 25.000 đồng/USD:

Phương án 2 rẻ hơn trong ví dụ này, nhưng phần lớn khoản tiết kiệm đến từ giá linh kiện trong nước thấp chứ không chỉ từ thuế. Nếu doanh nghiệp nhập cả phần nhựa theo bộ từ cùng một nhà cung cấp, lô hàng dễ quay về mã thành phẩm và phép tính trên sụp đổ. Muốn chạy lại với thuế suất thật của từng mã, có thể tách từng phần vào công cụ ước tính thuế nhập khẩu tại thuequan.com/uoc-tinh/thue-nhap-khau.

Những chi phí phương án lắp ráp hay bị bỏ sót

• Tỷ lệ hỏng linh kiện và thành phẩm lỗi sau lắp ráp, phải có hàng dự phòng.
• Tồn kho linh kiện: đặt linh kiện theo số lượng tối thiểu của nhà cung cấp, lệch nhịp giữa các nguồn.
• Chứng nhận, thử nghiệm: sản phẩm điện gia dụng lắp ráp trong nước vẫn phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, chứng nhận hợp quy và dán nhãn năng lượng nếu thuộc diện; người đứng tên sản xuất chịu trách nhiệm.
• Bảo hành: doanh nghiệp lắp ráp là nhà sản xuất trước người tiêu dùng, không còn đẩy được về nhà máy nước ngoài.
• Thủ tục môi trường, phòng cháy cho nhà xưởng.

Nguyên chiếc cũng có chi phí riêng: kiểm tra chuyên ngành từng lô, nhãn phụ, và rủi ro phụ thuộc hoàn toàn một nhà cung cấp. Bảng so sánh nên đặt cả hai cột chi phí đầy đủ.

Nhãn “sản xuất tại Việt Nam” không đến từ việc vặn vít

Một lý do khiến nhiều người chọn lắp ráp là muốn ghi nhãn xuất xứ Việt Nam. Theo quy tắc xuất xứ, các công đoạn lắp ráp đơn giản, đóng gói, dán nhãn không đủ để hàng có xuất xứ Việt Nam. Phải có chuyển đổi cơ bản: mã HS của thành phẩm khác mã của linh kiện nhập ở mức quy định, hoặc phần giá trị tạo ra trong nước đạt ngưỡng.

Ghi nhãn sai xuất xứ là vi phạm về nhãn hàng hoá và có thể thành vấn đề lớn nếu hàng được xuất khẩu tiếp. Trong ví dụ quạt ở trên, việc tự làm phần nhựa, lồng, chân trong nước mới là yếu tố giúp tính tới chuyện xuất xứ, chứ không phải khâu lắp động cơ vào thân.

Quy mô bao nhiêu thì lắp ráp mới đáng

Lắp ráp có chi phí cố định: thuê xưởng, mua dây chuyền, đồ gá, thiết bị kiểm tra, chi phí chứng nhận cho mẫu sản phẩm, đội ngũ kỹ thuật. Nhập nguyên chiếc gần như không có chi phí cố định nào ngoài hồ sơ chứng nhận hàng nhập. Vì vậy câu hỏi đúng không phải “phương án nào rẻ hơn” mà là từ bao nhiêu chiếc một năm thì lắp ráp bắt đầu rẻ hơn.

Trong ví dụ trên, mỗi chiếc quạt lắp ráp rẻ hơn nguyên chiếc khoảng 130.000 đồng giá vốn biến đổi. Giả sử chi phí cố định cho một năm lắp ráp, ngoài phần đã tính vào từng chiếc, là 1,5 tỷ đồng, thì điểm hoà vốn khoảng 11.500 chiếc. Dưới mức đó, nhập nguyên chiếc vẫn có lợi hơn dù thuế cao hơn; trên mức đó, lắp ráp mới bắt đầu có lãi thêm.

Ba câu hỏi để kiểm tra phép tính:

1. Sản lượng dự kiến có chắc chắn không, hay chỉ là kỳ vọng năm đầu?
2. Thuế suất linh kiện và thành phẩm có sắp thay đổi theo lộ trình cắt giảm của hiệp định không? Khi thuế thành phẩm từ nước đối tác giảm dần, lợi thế thuế của lắp ráp cũng co lại.
3. Nguồn linh kiện trong nước có ổn định về chất lượng và giá không, hay chỉ rẻ ở báo giá đầu?

Nhập linh kiện theo loại hình nào

Nếu quạt lắp ráp để bán trong nước, linh kiện nhập theo loại hình kinh doanh thông thường, nộp thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng khâu nhập ngay. Nếu một phần sản phẩm để xuất khẩu, có thể cân nhắc loại hình sản xuất xuất khẩu cho phần linh kiện tương ứng, kèm thông báo cơ sở sản xuất và định mức. Một số dự án đầu tư sản xuất còn có thể thuộc diện ưu đãi thuế nhập khẩu với linh kiện trong nước chưa sản xuất được, nhưng điều kiện chặt và phải làm thủ tục trước; không nên đưa vào bảng tính trước khi đã chắc chắn.

Tự kiểm tra ở đâu

Biểu thuế nhập khẩu và chú giải phân loại, kể cả các thông báo phân loại đã công bố cho hàng tháo rời, tra trên cổng thông tin của cơ quan hải quan. Quy chuẩn kỹ thuật, danh mục sản phẩm phải chứng nhận hợp quy và dán nhãn năng lượng tra trên trang của cơ quan quản lý chuyên ngành. Các tờ khai linh kiện đã nhập, mã HS đã khai, số thuế đã nộp theo từng nhà cung cấp xem trên hệ thống khai hải quan điện tử; nên định kỳ đối chiếu xem các tờ khai cộng lại có đang thành “bộ đủ” của một sản phẩm hay không.