Bưu phẩm quà biếu từ người thân ở nước ngoài: thuế, thủ tục và hàng không được gửi

Quà người thân ở nước ngoài gửi về cho cá nhân tại Việt Nam được hưởng định mức miễn thuế dành cho quà biếu, quà tặng: trị giá trong định mức thì không phải nộp thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng; vượt định mức thì phải nộp thuế theo quy định hiện hành. Nhưng trước khi tính đến thuế, gói quà phải qua được hai cửa: không chứa hàng cấm hoặc hàng cần giấy phép mà không có giấy phép, và được hải quan chấp nhận là quà thật, không phải hàng để bán.

Định mức cụ thể được quy định trong văn bản hướng dẫn và có thể thay đổi, nên hỏi trực tiếp doanh nghiệp bưu chính hoặc hải quan tại bưu điện khi gói quà có giá trị đáng kể. Phần lớn rắc rối thực tế không nằm ở tiền thuế mà ở món đồ trong thùng: thuốc, thực phẩm tươi, hạt giống, thiết bị có phát sóng.

Hải quan nhìn một gói quà thế nào

Với mỗi bưu phẩm, hải quan trả lời ba câu, theo thứ tự:

1. Trong thùng có gì? Dựa vào tờ khai của người gửi, kết quả soi chiếu, và nếu cần thì mở kiểm tra.
2. Có món nào cấm nhập, hoặc cần giấy phép, kiểm dịch, kiểm tra chuyên ngành không? Có thì gói hàng dừng ở đây cho tới khi bổ sung được giấy tờ hoặc xử lý món đó.
3. Đây có phải quà biếu thật không, trị giá bao nhiêu? Quà biếu trong định mức thì miễn thuế; vượt thì tính thuế; không phải quà thì xử lý như hàng nhập khẩu thông thường.

Người gửi khai càng rõ thì câu 1 càng nhanh. Một tờ khai ghi “quà tặng, đồ dùng cá nhân” cho một thùng hai mươi cân gần như chắc chắn dẫn tới mở kiểm tra.

Những món hay làm gói quà bị giữ

Danh sách trên là những nhóm hay gặp, không phải danh sách đầy đủ. Hàng cấm nhập khẩu, như vũ khí, văn hoá phẩm có nội dung bị cấm, một số hoá chất, thì không có cách nào nhận được.

Định mức miễn thuế: đọc cho đúng

Vài điểm hay hiểu sai về định mức quà biếu:

• Tính trên trị giá hải quan của gói quà, không phải trên giá người gửi tự ghi nếu giá đó không hợp lý. Hải quan có thể xác định lại trị giá theo dữ liệu giá của mặt hàng.
• Tính theo lần nhận, và có quy định riêng cho quà gửi cá nhân và quà gửi cơ quan, tổ chức. Nhiều gói cùng lúc cho cùng một người có thể bị gộp lại.
• Vượt định mức thì phải nộp thuế theo cách tính trong văn bản hiện hành; đừng mặc định chỉ nộp phần vượt.
• Một số mặt hàng không được áp định mức miễn thuế quà biếu, ví dụ hàng thuộc diện chịu thuế đặc biệt theo quy định riêng.

Những điều này nghe phức tạp nhưng với người nhận quà thông thường, cách làm đơn giản là: hỏi doanh nghiệp bưu chính số tiền phải nộp trước khi ký nhận. Họ là bên khai hải quan thay và có thông báo thuế cụ thể cho gói hàng.

Thủ tục nhận hàng

Phần lớn bưu phẩm quốc tế được doanh nghiệp bưu chính hoặc chuyển phát khai hải quan thay cho người nhận. Người nhận thường chỉ phải:

1. Cung cấp thông tin định danh, số điện thoại, địa chỉ khi doanh nghiệp bưu chính liên hệ.
2. Xác nhận nội dung, trị giá gói hàng nếu được hỏi; cung cấp hoá đơn mua, đơn thuốc nếu có.
3. Ký uỷ quyền cho doanh nghiệp bưu chính làm thủ tục, nếu họ yêu cầu.
4. Nộp thuế, phí nếu có theo thông báo, rồi nhận hàng tại bưu cục hoặc tại nhà.

Khi gói hàng phải kiểm tra chuyên ngành hoặc có món cần giấy phép, người nhận có thể được mời đến điểm làm thủ tục hải quan tại bưu điện để chứng kiến mở kiểm tra. Mang theo giấy tờ tuỳ thân và các chứng từ liên quan.

Khi gói quà bị giữ lại

Nhận được thông báo gói hàng bị giữ, đừng vội bỏ. Hỏi rõ lý do, rồi chọn một trong các hướng:

• Bổ sung giấy tờ: đơn thuốc, giấy phép, chứng nhận, nếu món bị giữ thuộc diện được nhập khi có giấy tờ.
• Nhận phần còn lại: tách món có vấn đề ra, nhận các món khác, món có vấn đề xử lý riêng theo hướng dẫn.
• Trả lại người gửi: làm thủ tục tái xuất, chịu cước chiều về.
• Từ chối nhận, đề nghị tiêu huỷ: khi món hàng không thể nhập và không đáng trả về.

Gói hàng bị giữ quá thời hạn lưu mà không ai xử lý sẽ bị xử lý theo quy định về hàng tồn đọng. Phí lưu kho có thể phát sinh trong thời gian chờ.

Một lưu ý: tin nhắn, cuộc gọi báo “gói quà bị hải quan giữ, chuyển khoản phí để nhận” là kịch bản lừa đảo quen thuộc. Doanh nghiệp bưu chính và hải quan không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Chỉ làm việc qua số điện thoại, ứng dụng chính thức của doanh nghiệp bưu chính và kiểm tra mã vận đơn trên kênh chính thức trước khi trả bất kỳ khoản nào.

Khi quà không còn là quà

Chế độ quà biếu dành cho quà thật. Các dấu hiệu khiến hải quan coi gói hàng là hàng kinh doanh:

• Nhiều sản phẩm giống hệt nhau, số lượng vượt nhu cầu một gia đình.
• Cùng một người nhận nhận nhiều gói đều đặn từ nhiều người gửi khác nhau.
• Người nhận đang bán trực tuyến đúng mặt hàng đó.
• Hàng còn tem nhãn, hoá đơn bán buôn, đóng gói theo kiện.

Chia nhỏ hàng thành nhiều gói “quà” để tránh thuế là cách làm có rủi ro rõ ràng: hàng có thể bị xác định lại là hàng kinh doanh, phải nộp đủ thuế, chịu xử phạt, và hồ sơ người nhận bị theo dõi ở các lần sau. Nếu thật sự nhập để bán, hãy nhập đúng loại hình, xem bài hàng mua trực tuyến từ nước ngoài giá trị nhỏ.

Người gửi ở nước ngoài nên khai thế nào và chỗ tự kiểm tra

Nhắc người thân khi gửi:

• Liệt kê từng món, số lượng, trị giá thật, không ghi gộp “quà tặng”.
• Ghi rõ đây là quà biếu, tặng cá nhân, không thanh toán.
• Giữ hoá đơn mua để gửi bản chụp nếu hải quan cần.
• Không để lẫn thuốc, thực phẩm tươi, hạt giống trong thùng quà chung.

Tự tra: doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát đang giữ gói hàng cho thông báo thuế và tình trạng thủ tục; điểm làm thủ tục hải quan tại bưu điện khi cần giải trình; cổng thông tin điện tử của hải quan cho danh mục hàng cấm, hàng cần giấy phép. Tổng quan chi phí khi mang, gửi hàng từ nước ngoài về có ở chuyên mục hàng từ nước ngoài của Thuế Phí.